Για την επανεξέταση του καθεστώτος λιανικής πώλησης καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα
Υπό το φως της απόφασης ΔΕΕ C-16/23 της 17.10.2024, του ιταλικού συστήματος αδειοδότησης και των νεότερων εργαλείων ελέγχου της ελληνικής αγοράς
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΣΗ.
Η πλήρης οικονομική απελευθέρωση της πώλησης καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα δεν επιβλήθηκε από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση C-16/23 αναγνώρισε ότι προηγούμενη αδειοδότηση, ελάχιστες αποστάσεις και πληθυσμιακά κριτήρια μπορούν να υπηρετούν νόμιμα τη δημόσια υγεία, εφόσον είναι μη διακριτικά, αντικειμενικά, συνεκτικά και αναλογικά. Παράλληλα, το νέο ελληνικό Ψηφιακό Μητρώο παρέχει πλέον τη χαρτογράφηση των σημείων πώλησης που έλειπε από την Επιτροπή Ανταγωνισμού το 2012. Ζητείται, συνεπώς, νέα θεσμική αξιολόγηση και θέσπιση πραγματικής ειδικής άδειας λιανικής πώλησης, με μεταβατική κατοχύρωση των ήδη νομίμως λειτουργούντων περιπτέρων και ειδικών καπνοπωλείων.
1. Σκοπός και αντικείμενο του παρόντος κειμένου
Το παρόν κείμενο ζητεί την επανεξέταση του ισχύοντος ελληνικού καθεστώτος διάθεσης καπνικών προϊόντων. Δεν προτείνει την αναβίωση ενός κλειστού επαγγέλματος με αποκλειστικό σκοπό την οικονομική προστασία υφιστάμενων επιχειρήσεων. Προτείνει τη δημιουργία ενός περιορισμένου, ελεγχόμενου και προσωπικά υπεύθυνου δικτύου αδειοδοτημένων σημείων, επειδή ο καπνός αποτελεί εθιστικό και σοβαρά επιβλαβές προϊόν, η διάθεση του οποίου δεν μπορεί να εξομοιώνεται με την πώληση κοινών καταναλωτικών αγαθών.
Η ανάγκη αυτή καθίσταται εντονότερη από τη θεσμική αντίφαση που εμφανίζει η ελληνική νομοθεσία: ο ν. 5216/2025 διακηρύσσει ως σκοπό τον περιορισμό της διαθεσιμότητας και προσβασιμότητας των καπνικών προϊόντων στους ανηλίκους, ενώ το ισχύον σύστημα επιτρέπει κατ’ ουσίαν την προσθήκη απεριόριστων σημείων πώλησης, εφόσον υφίσταται ο σχετικός ΚΑΔ και πραγματοποιηθεί εγγραφή στο Ψηφιακό Μητρώο.
2. Η εξέλιξη του ελληνικού νομικού πλαισίου
2.1 Ο ν. 3919/2011 και η αρχή της επαγγελματικής ελευθερίας
Ο ν. 3919/2011 καθιέρωσε την αρχή της επαγγελματικής ελευθερίας και προέβλεψε την κατάργηση αδικαιολόγητων περιορισμών στην πρόσβαση και άσκηση επαγγελμάτων, όπως ο περιορισμένος αριθμός επαγγελματιών, τα πληθυσμιακά και γεωγραφικά κριτήρια, η εξέταση οικονομικής ανάγκης και η υποχρέωση προηγούμενης διοικητικής άδειας. Ο ίδιος νόμος, όμως, επέτρεπε τη διατήρηση περιορισμών όταν αυτοί δικαιολογούνται από επιτακτικό λόγο δημοσίου συμφέροντος, είναι μη διακριτικοί και τηρούν την αρχή της αναλογικότητας
2.2 Η Γνωμοδότηση 23/VII/2012 της Επιτροπής Ανταγωνισμού
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού, με τη Γνωμοδότηση 23/VII/2012, η οποία εκδόθηκε στις 22 Ιουνίου 2012, εξέτασε αίτημα εξαίρεσης του επαγγέλματος του λιανοπωλητή προϊόντων καπνού από την απελευθέρωση του ν. 3919/2011.
Η ακριβής σημασία της γνωμοδότησης χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η Επιτροπή δεν αποφάνθηκε ότι κάθε σύστημα αδειοδότησης, πληθυσμιακού κριτηρίου ή περιορισμού σημείων πώλησης είναι εκ φύσεως παράνομο. Έκρινε ότι, με βάση τα στοιχεία που είχαν τεθεί τότε στη διάθεσή της, δεν μπορούσε να αιτιολογηθεί η διατήρηση των περιορισμών στην προτεινόμενη μορφή τους. Κατέγραψε ειδικά την έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων για τον αριθμό και την κατανομή των αδειών, τις κατηγορίες δικαιούχων, τα αντικειμενικά κριτήρια χορήγησης και τον τρόπο άσκησης της διοικητικής ευχέρειας.
Επιπλέον, η Επιτροπή επιφυλάχθηκε ρητά να επανέλθει, εφόσον προσκομιστούν στοιχεία που θα επιτρέψουν τη στάθμιση μεταξύ ανταγωνισμού και επαγγελματικής ελευθερίας, αφενός, και επιτακτικών λόγων δημοσίου συμφέροντος, αφετέρου. Η επιφύλαξη αυτή έχει σήμερα καθοριστική σημασία, επειδή το Ψηφιακό Μητρώο alto.gov.gr παρέχει πλέον τη δυνατότητα πλήρους χαρτογράφησης της αγοράς, δηλαδή ακριβώς το είδος των δεδομένων που έλειπε το 2012.
2.3 Η Γνωμοδότηση 151/2013 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους
Το Δ΄ Τμήμα του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους εξέδωσε στις 26 Μαρτίου 2013 τη Γνωμοδότηση 151/2013. Η γνωμοδότηση έγινε αποδεκτή από τον Υπουργό Υγείας και εφαρμόστηκε με την εγκύκλιο ΔΥΓ6/Γ.Π.οικ. 82881/5.9.2013. Σύμφωνα με το περιεχόμενο της εγκυκλίου, οι περιορισμοί του ν. 3730/2008 σχετικά με τα σημεία πώλησης καπνοβιομηχανικών προϊόντων δεν είχαν καταργηθεί από τον ν. 3919/2011.
Η θέση του ΝΣΚ είναι κρίσιμη, διότι αναγνώριζε ότι οι ειδικές ρυθμίσεις για τα σημεία πώλησης καπνικών συνδέονται με την προστασία των ανηλίκων, τη Σύμβαση-Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και τη δημόσια υγεία και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλοί επαγγελματικοί περιορισμοί χωρίς ειδική στάθμιση.
2.4 Η νομοθετική επιλογή του ν. 4254/2014
Με τον ν. 4254/2014 ο νομοθέτης παρενέβη ρητά. Προσέθεσε στην παρ. Η.4 του ν. 4093/2012 ότι τα άρθρα 2 και 3 του ν. 3919/2011 εφαρμόζονται στην πώληση προϊόντων καπνού υπό τους όρους του ν. 3730/2008 και ταυτόχρονα κατάργησε την εγκύκλιο εφαρμογής της γνωμοδότησης του ΝΣΚ. Με τον τρόπο αυτό επικράτησε η πολιτική επιλογή της απελευθέρωσης της πρόσβασης στη δραστηριότητα, με διατήρηση μόνο των κανόνων διάθεσης και προστασίας ανηλίκων.
Συνεπώς, το σημερινό καθεστώς δεν αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια του ενωσιακού δικαίου. Αποτελεί συγκεκριμένη εθνική νομοθετική επιλογή του 2014, η οποία είναι δυνατόν να επανεκτιμηθεί υπό το φως νεότερης νομολογίας, νέων πραγματικών δεδομένων και της σημερινής πολιτικής δημόσιας υγείας.
2.5 Ο ν. 5216/2025 και το Ψηφιακό Μητρώο
Ο ν. 5216/2025, όπως ισχύει, δηλώνει ρητά ότι επιδιώκει την πρόληψη της έκθεσης των ανηλίκων μέσω του περιορισμού της διαθεσιμότητας και της προσβασιμότητας των προϊόντων καπνού. Παράλληλα, δημιουργεί Ψηφιακό Μητρώο, στο οποίο εγγράφονται υποχρεωτικά όλοι οι πωλητές και καταγράφονται όλα τα σημεία λιανικής πώλησης. Η μη εγγραφή συνεπάγεται απαγόρευση πώλησης και, ανάλογα με την περίπτωση, ανάκληση της άδειας ή του σχετικού ΚΑΔ.
Το Μητρώο αποτελεί σημαντικό εργαλείο εποπτείας, αλλά δεν ισοδυναμεί με ουσιαστική προηγούμενη αδειοδότηση. Δεν προβλέπει αξιολόγηση της πυκνότητας των σημείων, ελάχιστη απόσταση, πληθυσμιακό κριτήριο, εξέταση καταλληλότητας της θέσης ή ανώτατο αριθμό αδειών. Καταγράφει ποιος ήδη αποφάσισε να πωλεί, χωρίς να ελέγχει αν η δημιουργία νέου σημείου συνάδει με τον δηλωμένο σκοπό περιορισμού της διαθεσιμότητας.
3. Το ιταλικό σύστημα και η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
3.1 Τι ισχύει στην Ιταλία
Η Ιταλία διατηρεί σύστημα προηγούμενης διοικητικής αδειοδότησης για τα συνήθη σημεία λιανικής πώλησης καπνικών προϊόντων. Η επίσημη Agenzia delle Dogane e dei Monopoli αναφέρει ως βασικό κριτήριο την ελάχιστη απόσταση από την πλησιέστερη καπνοπωλεία: 300 μέτρα σε δήμους έως 30.000 κατοίκους, 250 μέτρα σε δήμους από 30.001 έως 100.000 κατοίκους και 200 μέτρα σε δήμους άνω των 100.000 κατοίκων. Εφαρμόζεται επίσης πληθυσμιακό κριτήριο, κατά βάση μία συνήθης άδεια ανά 1.500 κατοίκους, με ειδικές εξαιρέσεις και διαδικασίες για ιδιαίτερες τοπικές ανάγκες.
Το σύστημα δεν πρέπει να περιγράφεται νομικά ως απόλυτο κρατικό μονοπώλιο λιανικής. Πρόκειται για κρατικά οργανωμένο και ελεγχόμενο δίκτυο παραχωρήσεων/αδειών, στο οποίο δραστηριοποιούνται πολλοί ανεξάρτητοι επαγγελματίες υπό την εποπτεία της ADM.
3.2 Απόφαση ΔΕΕ της 17ης Οκτωβρίου 2024, C-16/23, FA.RO.
Στην υπόθεση C-16/23, FA.RO. di YK & C. Sas κατά Agenzia delle Dogane e dei Monopoli, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέτασε ευθέως τη συμβατότητα του ιταλικού συστήματος με την Οδηγία 2006/123/ΕΚ για τις υπηρεσίες. Η απόφαση εκδόθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2024, με ECLI:EU:C:2024:886.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι προϋποθέσεις απόστασης και πληθυσμού δεν απαγορεύονται καθεαυτές από το ενωσιακό δίκαιο. Μπορούν να δικαιολογηθούν από την προστασία της δημόσιας υγείας, εφόσον είναι μη διακριτικές, στηρίζονται σε αντικειμενικά και εκ των προτέρων γνωστά κριτήρια, εφαρμόζονται με σαφή και διαφανή τρόπο, είναι κατάλληλες να επιτύχουν τον σκοπό με συνεπή και συστηματικό τρόπο και δεν υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αναγνώριση του Δικαστηρίου ότι οι αποστάσεις και τα πληθυσμιακά κριτήρια μπορούν να δημιουργούν έλεγχο της προσφοράς καπνού, να αποτρέπουν την ενθάρρυνση της κατανάλωσης και να συμβάλλουν στην προστασία της δημόσιας υγείας. Το Δικαστήριο αναγνώρισε επίσης ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν περιθώριο να καθορίζουν το επιθυμητό επίπεδο προστασίας και ότι δεν απαιτείται το ίδιο μοντέλο σε όλα τα κράτη μέλη.
Η απόφαση δεν νομιμοποιεί αυτομάτως κάθε περιορισμό. Απορρίπτει, όμως, με σαφήνεια την αντίληψη ότι η επαγγελματική ελευθερία αποκλείει εξ ορισμού την προηγούμενη αδειοδότηση, τις αποστάσεις ή τα πληθυσμιακά κριτήρια. Η νομιμότητα εξαρτάται από τον πραγματικό σκοπό, την τεκμηρίωση, την αναλογικότητα και τη συνεπή εφαρμογή τους.
4. Το πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Η Σύμβαση-Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού, η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον ν. 3420/2005, υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα κράτη να λαμβάνουν αποτελεσματικά μέτρα για την απαγόρευση της πώλησης καπνικών σε ανηλίκους, την τοποθέτηση σαφών προειδοποιήσεων στα σημεία πώλησης, τον έλεγχο της άμεσης πρόσβασης στα προϊόντα και την επιβολή κυρώσεων στους πωλητές.
Το Πρωτόκολλο για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου καθιστά υποχρεωτική την αδειοδότηση για την παραγωγή, εισαγωγή και εξαγωγή καπνικών προϊόντων και επιτρέπει στα κράτη να επεκτείνουν συστήματα αδειοδότησης ή ισοδύναμου ελέγχου και σε άλλες δραστηριότητες της εφοδιαστικής αλυσίδας, μεταξύ αυτών και τη λιανική πώληση. Επομένως, η αυστηρή λιανική αδειοδότηση δεν επιβάλλεται ενιαία σε όλα τα κράτη, αποτελεί όμως διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο ελέγχου της αλυσίδας, προστασίας ανηλίκων και αντιμετώπισης του παράνομου εμπορίου.
Η ορθή διατύπωση, συνεπώς, δεν είναι ότι ο ΠΟΥ επιβάλλει συγκεκριμένη απόσταση μεταξύ καταστημάτων. Είναι ότι το διεθνές πλαίσιο αναγνωρίζει την αδειοδότηση και τον περιορισμό της πρόσβασης ως θεμιτά και αποτελεσματικά εργαλεία και επιτρέπει στα κράτη να υιοθετούν αυστηρότερα μέτρα, όπως απαγορεύσεις πώλησης κοντά σε σχολεία και άλλους χώρους ανηλίκων.
5. Γιατί επιβάλλεται νέα αξιολόγηση του ελληνικού καθεστώτος
• Μεταβολή του νομολογιακού περιβάλλοντος: Η Γνωμοδότηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού εκδόθηκε το 2012. Η απόφαση C-16/23 του 2024 αποτελεί νεότερη και δεσμευτική ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου, η οποία αναγνωρίζει ότι η ελεγχόμενη προσφορά μέσω αποστάσεων και πληθυσμιακών κριτηρίων μπορεί να υπηρετεί τη δημόσια υγεία.
• Διαθεσιμότητα των στοιχείων που έλειπαν το 2012: Η Επιτροπή Ανταγωνισμού είχε επισημάνει ότι δεν διέθετε πλήρη δεδομένα για τις άδειες, την κατανομή και την εφαρμογή των κριτηρίων. Το Ψηφιακό Μητρώο μπορεί πλέον να δώσει ακριβή γεωχωρικά και ποσοτικά δεδομένα για όλα τα σημεία πώλησης.
• Νομοθετική αντίφαση: Ο ν. 5216/2025 επιδιώκει περιορισμό της διαθεσιμότητας και προσβασιμότητας, αλλά δεν εμποδίζει την απεριόριστη δημιουργία νέων σημείων πώλησης. Η πλήρης χαρτογράφηση χωρίς έλεγχο πυκνότητας είναι αναγκαία αλλά όχι επαρκής πολιτική δημόσιας υγείας.
• Αποτελεσματικότερη προστασία ανηλίκων: Όσο μεγαλύτερος και πιο διάχυτος είναι ο αριθμός των σημείων πώλησης, τόσο αυξάνεται το ελεγκτικό φορτίο. Μία προσωπική, ανανεώσιμη και αφαιρούμενη άδεια δημιουργεί ισχυρότερη λογοδοσία από την απλή κατοχή ΚΑΔ.
• Ευρωπαϊκή δυνατότητα και όχι απαγόρευση: Η Ιταλία αποδεικνύει στην πράξη ότι κράτος μέλος μπορεί να διατηρεί ελεγχόμενο δίκτυο. Η επιλογή της Ελλάδας να απελευθερώσει πλήρως την πρόσβαση δεν ήταν ευρωπαϊκή υποχρέωση και μπορεί να αναθεωρηθεί.
6. Η ιδιαίτερη θέση του ελληνικού περιπτέρου
Το περίπτερο αποτελεί ιδιαίτερο θεσμό της ελληνικής πόλης, με ιστορική σύνδεση προς την κοινωνική αποκατάσταση αναπήρων και θυμάτων πολέμου και με πολυετή λειτουργία ως μικρό, αναγνωρίσιμο και ελεγχόμενο σημείο λιανικής. Η ιστορικότητα αυτή δεν αρκεί μόνη της για να θεμελιώσει αποκλειστικό δικαίωμα πώλησης καπνικών. Αποτελεί, όμως, σοβαρό συμπληρωματικό λόγο για ειδική μεταβατική μέριμνα και για αναγνώριση των περιπτέρων ως βασικού πυρήνα ενός νέου αδειοδοτημένου δικτύου.
Η προστασία του περιπτέρου πρέπει να παρουσιαστεί όχι ως απαίτηση αποκλεισμού κάθε άλλου επαγγελματία, αλλά ως συνδυασμός δημόσιας υγείας, ελεγκτικής αποτελεσματικότητας, κοινωνικής ιστορίας, μικρής επιχειρηματικότητας και διατήρησης ενός στοιχείου της ελληνικής αστικής ταυτότητας.
7. Προτεινόμενο θεσμικό πλαίσιο
Προτείνεται η αντικατάσταση της απλής καταχώρισης δραστηριότητας από ειδικό σύστημα διοικητικής αδειοδότησης, με τους ακόλουθους βασικούς άξονες:
1. Ειδική άδεια ανά ΑΦΜ και ανά συγκεκριμένο σημείο. Η άδεια να είναι προσωπική, μη αυτομάτως μεταβιβάσιμη, δεμένη με συγκεκριμένο κατάστημα και ανανεώσιμη ανά καθορισμένο χρονικό διάστημα.
2. Αξιοποίηση του alto.gov.gr ως αφετηρίας αδειοδότησης. Το Μητρώο να μετατραπεί από σύστημα απλής απογραφής σε σύστημα υποβολής, αξιολόγησης, ανανέωσης, αναστολής και ανάκλησης αδειών.
3. Γεωγραφικά και πληθυσμιακά κριτήρια. Να θεσπιστούν αντικειμενικά κριτήρια πυκνότητας. Ως ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς μπορούν να εξεταστούν οι ιταλικές αποστάσεις των 200-300 μέτρων και ο λόγος μίας άδειας ανά 1.500 κατοίκους, προσαρμοσμένα στις ελληνικές αστικές, νησιωτικές, ορεινές και τουριστικές συνθήκες.
4. Προστασία χώρων ανηλίκων. Να απαγορεύεται η χορήγηση νέας άδειας σε καθορισμένη απόσταση από σχολεία, φροντιστήρια, αθλητικούς και άλλους χώρους με συστηματική παρουσία ανηλίκων.
5. Μεταβατική κατοχύρωση υφιστάμενων νόμιμων σημείων. Τα ήδη νομίμως λειτουργούντα περίπτερα και ειδικά καπνοπωλεία να λάβουν κατά προτεραιότητα μεταβατική άδεια, υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με τους κανόνες προστασίας ανηλίκων, ιχνηλασιμότητας και φορολογικής νομιμότητας.
6. Αξιολόγηση των λοιπών υφιστάμενων σημείων. Για τα λοιπά καταστήματα που απέκτησαν τη δραστηριότητα μετά την απελευθέρωση να προβλεφθεί εύλογη μεταβατική περίοδος και αντικειμενική διαδικασία ανανέωσης, ώστε η μεταρρύθμιση να είναι αναλογική και να σέβεται τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη.
7. Υποχρεωτική εκπαίδευση και υπεύθυνος πωλητής. Να απαιτείται πιστοποίηση για έλεγχο ηλικίας, αναγνώριση πλαστών εγγράφων, κανόνες προβολής, ιχνηλασιμότητα και απαγόρευση πώλησης μεμονωμένων τεμαχίων.
8. Κλιμακωτές κυρώσεις με πραγματική αφαίρεση άδειας. Να προβλέπονται προειδοποίηση ή πρόστιμο για ελαφρές παραβάσεις, προσωρινή αναστολή για σοβαρές παραβάσεις και οριστική αφαίρεση σε περίπτωση υποτροπής ή πώλησης σε ανηλίκους.
9. Προσωρινή αναστολή νέων εγγραφών. Μέχρι την ολοκλήρωση μελέτης πυκνότητας με βάση τα στοιχεία του Μητρώου, να εξεταστεί προσωρινή αναστολή δημιουργίας νέων σημείων, με εξαιρέσεις για απομακρυσμένες ή ανεπαρκώς εξυπηρετούμενες περιοχές.
10. Περιοδική αξιολόγηση. Τα κριτήρια να επανεξετάζονται ανά τριετία με δημόσια δεδομένα για πωλήσεις σε ανηλίκους, παραβάσεις, πυκνότητα σημείων, λαθρεμπόριο και τοπική προσβασιμότητα.
8. Συγκεκριμένα αιτήματα
• Να συγκροτηθεί άμεσα διυπουργική επιτροπή με τη συμμετοχή των Υπουργείων Υγείας, Ανάπτυξης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Εσωτερικών, καθώς και εκπροσώπων των επαγγελματικών φορέων.
• Να ζητηθεί νέα γνωμοδότηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, υπό το φως της απόφασης ΔΕΕ C-16/23, των στοιχείων του alto.gov.gr και της ρητής επιδίωξης του ν. 5216/2025 για περιορισμό της διαθεσιμότητας και προσβασιμότητας.
• Να εκπονηθεί εθνική γεωχωρική μελέτη πυκνότητας των σημείων πώλησης και συσχέτισής τους με σχολεία, ανήλικο πληθυσμό, παραβάσεις και τοπικά χαρακτηριστικά.
• Να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου για ειδική άδεια λιανικής πώλησης καπνικών και συναφών προϊόντων.
• Να προβλεφθεί ειδική μεταβατική προστασία των περιπτέρων και των παραδοσιακών καπνοπωλείων, ως ιστορικά διαμορφωμένου και άμεσα ελέγξιμου δικτύου.
9. Συμπέρασμα
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα τη νομική δυνατότητα, τα ψηφιακά εργαλεία και τη νεότερη ευρωπαϊκή νομολογία που απαιτούνται για να επανεξετάσει την πλήρη απελευθέρωση της λιανικής πώλησης καπνικών προϊόντων. Η απόφαση C-16/23 καταδεικνύει ότι οι αποστάσεις, τα πληθυσμιακά κριτήρια και η προηγούμενη άδεια δεν είναι αντίθετα προς το ενωσιακό δίκαιο όταν εξυπηρετούν πραγματικά, συνεκτικά και αναλογικά τη δημόσια υγεία.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού το 2012 δεν απέκλεισε οριστικά τη διατήρηση περιορισμών· επισήμανε την ανεπάρκεια των τότε στοιχείων και επιφυλάχθηκε να επανέλθει. Τα στοιχεία αυτά μπορούν πλέον να παραχθούν από το Ψηφιακό Μητρώο. Η πολιτεία οφείλει, επομένως, να εξετάσει ένα σύγχρονο σύστημα αδειοδότησης που θα περιορίζει την ανεξέλεγκτη διαθεσιμότητα, θα ενισχύει την προστασία των ανηλίκων, θα επιτρέπει ουσιαστική αφαίρεση του δικαιώματος πώλησης σε παραβάτες και θα αναγνωρίζει τον ιδιαίτερο ιστορικό και κοινωνικό ρόλο του ελληνικού περιπτέρου.
Βασικές επίσημες πηγές:
.png)